H θερμοκρασία των μαύρων τρυπών με απλή φυσική By physicsgg on 10/11/2025

Η σημαντικότερη ανακάλυψη του βρετανικού φυσικού Στίβεν Χόκινγκ ήταν ότι «οι μαύρες τρύπες δεν είναι και τόσο μαύρες», καθώς εκπέμπουν θερμική ακτινοβολία σαν να ήταν θερμά σώματα, με απόλυτη θερμοκρασία που υπολογίζεται από μια εξίσωση γνωστή ως θερμοκρασία Hawking: T=\frac{\hbar \, c^{3}}{8 \pi G \, M \, k} \textbf{(1)}, η οποία εκτός από τη μάζα της μαύρης τρύπας M, περιέχει μόνο θεμελιώδεις φυσικές σταθερές: τη σταθερά του Planck ℏ=h/2π, τη σταθερά παγκόσμιας έλξης G, την ταχύτητα του φωτός στο κενό c και την σταθερά του σταθερά του Boltzmann k. Παρατηρούμε ότι η θερμοκρασία μιας μαύρης τρύπας είναι αντιστρόφως ανάλογη με την μάζα της – όσο μικραίνει η μάζα της μαύρης τρύπας η θερμοκρασία της αυξάνεται. Η λεπτομερής απόδειξη της θερμοκρασίας Hawking απαιτεί προχωρημένες γνώσεις φυσικής και μαθηματικών. Μια εναλλακτική απλοποιημένη μέθοδος «απόδειξης» της εξ. (1) είναι η αναφορά στις κβαντικές διακυμάνσεις του κενού κοντά στον ορίζοντα των γεγονότων της μαύρης τρύπας. Πρόκειται για τη μέθοδο που χρησιμοποίησε ο ίδιος ο Χόκινγκ σε εκλαϊκευτικά βιβλία και ομιλίες(*). «Πώς όμως συνειδητοποίησε ο Χώκινγκ ότι, παρόλο που τίποτε δεν μπορεί να διαφύγει από τον ορίζοντα γεγονότων, ούτε καν το φως, μια μαύρη τρύπα μπορεί να εκπέμπει θερμότητα, σε πείσμα αυτής της αρχής; Η απάντηση βρίσκεται στο ότι ο Χώκινγκ αποφάσισε να διερευνήσει τον ορίζοντα γεγονότων υπό το πρίσμα της κβαντικής θεωρίας. Εκείνη την εποχή οι περισσότεροι φυσικοί θεωρούσαν ότι οι μαύρες τρύπες, αυτά τα υπερμαζικά κοσμολογικά σώματα που υπακούν στις αρχές της γενικής σχετικότητας, δεν είχαν ιδιαίτερη σχέση με την κβαντική θεωρία. Άλλωστε, η κβαντική θεωρία είναι ένας οδηγός προς τον μικρόκοσμο στο εσωτερικό του ατόμου. Ωστόσο, ο Χώκινγκ είχε ένα προαίσθημα, το οποίο κατά ένα μέρος το είχαν εμπνεύσει και οι συζητήσεις του στη Μόσχα (τον Σεπτέμβριο του 1973 με τους Ζέλντοβιτς και Σταρομπίνσκι), ότι αν μελετούσε από κβαντική σκοπιά το κενό στο εσωτερικό και στον περιβάλλοντα χώρο του ορίζοντα γεγονότων, θα προέκυπτε κάτι ενδιαφέρον. Ο ακριβής συλλογισμός του Χώκινγκ είναι περίπλοκος. Για να κατανοήσουμε όμως, έστω διαισθητικά, τι έκανε, πρέπει να αναλογιστούμε μία από τις πιο αλλόκοτες συνέπειες της περίφημης «αρχής της αβεβαιότητας» της κβαντικής φυσικής — αυτού που είναι γνωστό ως «ενέργεια κενού». Όπως υπονοείται και από τον όρο, το κενό είναι κάθε άλλο παρά αδρανές — σφύζει από δραστηριότητα. Ανά πάσα στιγμή εμφανίζονται από το πουθενά ριπές ενέργειας, οι οποίες δανείζονται ισοδύναμες ριπές ενέργειας από μια εξαιρετικά σύντομη στιγμή στο μέλλον. Τις περισσότερες φορές δεν αντιλαμβανόμαστε αυτές τις διακυμάνσεις επειδή η θετική ριπή ενέργειας που εμφανίζεται τη μια στιγμή αντισταθμίζεται από την αρνητική ριπή που ακολουθεί αμέσως μετά. Η αρνητική ενέργεια μπορεί να είναι παράξενη έννοια, αλλά υπάρχει! Αυτές οι ριπές ενέργειας παίρνουν πολλές μορφές. Μπορεί να εκδηλωθούν ως σωματίδια, όπως τα ηλεκτρόνια και τα ποζιτρόνια, ή ως φωτόνια ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας. Ο Χώκινγκ υπέθεσε ότι πάνω και ακριβώς έξω από τον ορίζοντα γεγονότων της μαύρης τρύπας αυτή η αντιστάθμιση διαταράσσεται. Η τεράστια καμπυλότητα του χώρου και του χρόνου σε αυτό το σημείο συνεπάγεται ότι ένα μέρος της αρνητικής ενέργειας που δημιουργείται αποσπάται από τη θετική ενέργεια την οποία κανονικά θα εξουδετέρωνε. Αυτή η θετική ενέργεια που παραμένει μπορεί να ακτινοβοληθεί από τη μαύρη τρύπα. Η αρνητική ενέργεια πέφτει μέσα στη μαύρη τρύπα. Και, καθώς είναι αρνητική ενέργεια, έχει το αποτέλεσμα να μειώνει τη μάζα της μαύρης τρύπας. Σε έναν εξωτερικό παρατηρητή φαίνεται σαν η μαύρη τρύπα να «εξαχνώνεται» και να συρρικνώνεται σιγά σιγά καθώς εκπέμπει ενέργεια – αυτή η ενέργεια αναφέρεται ως «ακτινοβολία Χώκινγκ». Το εξαιρετικά αξιοσημείωτο με τους υπολογισμούς του Χώκινγκ ήταν ότι χάρη σε αυτούς μπόρεσε να προβλέψει τη θερμοκρασία αυτής της ακτινοβολίας που εκλύεται από τον ορίζοντα γεγονότων. Είναι συνήθως πολύ χαμηλή, ένα μικρό κλάσμα του βαθμού πάνω από το απόλυτο μηδέν.( …) απόσπασμα από το βιβλίο «ΤΟ ΨΥΓΕΙΟ ΤΟΥ ΑΪΝΣΤΑΪΝ, Το ζεστό, το κρύο και η σημασία τους για το σύμπαν», Πωλ Σεν, Μετάφραση: Παναγιώτης Δρεπανιώτης, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2025 Υπενθυμίζεται ότι ο ορίζοντας γεγονότων είναι η σφαιρική περιοχή που καθορίζει το μέγεθος της μαύρης τρύπας και στην περίπτωση μιας στατικής μαύρης τρύπας, έχει χαρακτηριστική ακτίνα που ονομάζεται ακτίνα Schwarzschild και δίνεται από την εξίσωση: R_{S}=\frac{2GM}{c^2} , όπου Μ είναι η μάζα της μαύρης τρύπας, G η σταθερά βαρυτικής έλξης και c η ταχύτητα του φωτός στο κενό. Επιπλέον, οι κβαντικές διακυμάνσεις κοντά στον ορίζοντα των γεγονότων προκύπτουν από την αρχή της αβεβαιότητας του Heisenberg, σύμφωνα με την οποία η μικρότερη τιμή του γινομένου της αβεβαιότητας στην ενέργεια ΔE επί την διάρκεια Δt του φαινομένου θα είναι: \Delta E\,\Delta t = \hbar/2 . Αν η ενέργεια του κενού ήταν συνεχώς ακριβώς ίση με μηδέν (ΔE=0), τότε θα έπρεπε και ℏ=0, κάτι που δεν ισχύει. Επομένως το κενό δεν μπορεί να είναι «τέλειο», και πρέπει να εμφανίζει κβαντικές διακυμάνεις, παράγοντας στιγμιαία εικονικά σωματίδια που εξαφανίζονται μετά από χρoνικό διάστημα \Delta t = \hbar / 2\Delta E. Αυτά τα σωματίδια δεν παραβιάζουν την αρχή διατήρησης της ενέργειας, αφού η ύπαρξή τους είναι στιγμιαία και καλύπτεται από τη σχέση αβεβαιότητας. Επειδή όμως το ηλεκτρικό φορτίο είναι επίσης διατηρούμενο μέγεθος, αλλά δεν καλύπτεται από την αρχή της αβεβαιότητας, οι εικονικές διακυμάνσεις εμφανίζονται πάντα σε ζεύγη σωματιδίου–αντισωματιδίου με συνολικό φορτίο μηδέν· π.χ. ηλεκτρόνιο και ποζιτρόνιο. Επειδή η ταχύτητα του φωτός c είναι η μέγιστη επιτρεπτή ταχύτητα, προκύπτει ότι η αβεβαιότητα στη θέση Δx δεν μπορεί να είναι μικρότερη από c \Delta t, έτσι ώστε \Delta x = c \Delta t \sim \dfrac{c \hbar}{E} \textbf{(2)}. Οι κβαντικές διακυμάνσεις κοντά στον ορίζοντα μπορούν να καταλήξουν, εκτός από την φυσιολογική εξαφάνιση των εικονικών σωματιδίων, και σε διαχωρισμό του ζεύγους: το ένα να πέφτει μέσα στη μαύρη τρύπα με αρνητική ενέργεια, ενώ το άλλο διαφεύγει ως πραγματικό σωματίδιο με θετική ενέργεια, διατηρώντας τη συνολική ενέργεια. Ένας απομακρυσμένος παρατηρητής αντιλαμβάνεται τα εκπεμπόμενα αυτά σωματίδια ως θερμική ακτινοβολία με θερμοκρασία που δίνεται από την εξίσωση (1). Για έναν απομακρυσμένο παρατηρητή, η επίδραση των κβαντικών διακυμάνσεων κοντά στον ορίζοντα γίνεται αντιληπτή ως θερμική ακτινοβολία με θερμοκρασία TH Ας ξεκινήσουμε με ένα ζεύγος σωματιδίων που απέχουν απόσταση r από το κέντρο ενός σφαιρικού ουράνιου σώματος μάζας M και διαχωρίζονται σε απόσταση όπου l≪r μεταξύ τους. Σε κάθε σωματίδιο ασκείται δύναμη: F_{-} = \frac{GMm}{\left(r-\frac{l}{2}\right)^{2}} και F_{+} = \frac{GMm}{\left(r+\frac{l}{2}\right)^{2}}. Η διαφορά των μέτρων δυνάμεων είναι: F_{\text{tidal}} = F_{-} - F_{+} \approx \frac{2GMm\,l}{r^{3}}, για l≪r . Αυτή η διαφορά που οφείλεται στην ανομοιογένεια του βαρυτικού πεδίου είναι ανάλογη με την διαφορά των μέτρων των επιταχύνσεων που αποκτά το κάθε σωματίδιο που τείνει να τα διαχωρίσει. Η ενέργεια που απαιτείται για να διαχωριστούν τα δυο σωματίδια σε απόσταση l μπορεί να εκφραστεί ως: W=F_{\text{tidal}} l \approx \frac{2GMm\,l^{2}}{r^{3}}. Αν θέσουμε όπου r την ακτίνα Schwarzschild R_{S}=\frac{2GM}{c^2} και m \sim E/c^{2} από την ισοδυναμία μάζας-ενέργειας του Αϊνστάιν, παίρνουμε: W \sim \dfrac{E c^4 l^2}{G^2 M^2} l^{2} \textbf{(3)} Θεωρούμε, σύμφωνα με την εξ. (2), ότι η απόσταση στην οποία μπορούν να διαχωριστούν δύο εικονικά σωματίδια είναι l \sim \hbar c / E και επιπλέον ότι W \sim E. Με αυτές τις συνθήκες η εξ. (3) γράφεται ως E \sim c^6 \hbar^2 / (G^2 M^2 E) και επιλύοντας ως προς E έχουμε: E \sim \dfrac{\hbar c^3}{G M} \textbf{(4)}. Αλλά τα σωματίδια της ακτινοβολίας Hawking είναι θερμικά, επομένως η ενέργειά τους θα είναι E \sim kT, όπου T είναι η απόλυτη θερμοκρασία και k=η σταθερά του Boltzmann. Χρησιμοποιώντας την εξ. (4) προκύπτει η εξ. (1) που εκφράζει την θερμοκρασία Hawking: T \sim \dfrac{\hbar c^3}{k G M} , χωρίς τον αριθμητικό παράγοντα 1/8π. Η θερμοκρασία Hawking έχει αναγνωριστεί ως μία από τις σημαντικότερες επιστημονικές ανακαλύψεις του 20ού αιώνα και αποτελεί καθοριστικό βήμα για την κατανόηση του σύμπαντος. πηγή: https://arxiv.org/abs/2510.21790 (*) Η συνήθης ερμηνεία της ακτινοβολίας Hawking μέσω των «εικονικών ζευγών σωματιδίων» είναι λανθασμένη επειδή παρουσιάζει τα εικονικά σωματίδια ως πραγματικά διαχωρίσιμα σωματίδια και δεν εξηγεί με ακρίβεια τον τρόπο διατήρησης της ενέργειας και την απώλεια μάζας της μαύρης τρύπας.. Μπορεί και ο ίδιος ο Hawking να χρησιμοποίησε αυτή την εκλαϊκευτική εικόνα, στις εξειδικευμένες δημοσιεύσεις του όμως εξήγησε την ακτινοβολία χρησιμοποιώντας την κβαντική θεωρία πεδίου σε καμπύλο χωροχρόνο. Κοινοποιήστε:

Βραβείο Νόμπελ Φυσικής 2025 By physicsgg on 06/10/2025 •

Αρχική › ΚΒΑΝΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ › Βραβείο Νόμπελ Φυσικής 2025 Βραβείο Νόμπελ Φυσικής 2025 By physicsgg on 06/10/2025 • ( 0 ) (νεώτερη ενημέρωση) Το βραβείο Νόμπελ 2025 στην Φυσική απονεμήθηκε στους John Clarke, Michel H. Devoret και John M. Martinis «για την ανακάλυψη του μακροσκοπικού φαινομένου κβαντομηχανικής σήραγγας (macroscopic quantum tunnelling) και της κβάντωσης ενέργειας σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα» Οι βραβευθέντες χρησιμοποίησαν μια σειρά πειραμάτων για να δείξουν ότι οι παράξενες ιδιότητες του κβαντικού κόσμου μπορούν να εκδηλωθούν σε μακροσκοπικά συστήματα. Το ηλεκτρικό ρεύμα (χιλιάδων ή εκατομμυρίων ηλεκτρονίων) μπορεί να διαπερνά φράγματα δυναμικού με τρόπο που δεν επιτρέπεται κλασσικά, παρόμοια με το γνωστό κβαντομηχανικό φαινόμενο σήραγγας. Έδειξαν επίσης ότι αυτά τα μακροσκοπικά συστήματα απορροφούσαν και απέδιδαν την ενέργεια κβαντισμένα. όπως προβλέπει η κβαντομηχανική για τα άτομα. Τα πειράματά τους σε ένα τσιπ αποκάλυψαν την κβαντική φυσική σε δράση Ένα βασικό ερώτημα στη φυσική είναι το μέγιστο μέγεθος ενός συστήματος που μπορεί να εμφανίσει κβαντομηχανικά φαινόμενα. Οι βραβευθέντες με το Νόμπελ Φυσικής 2025, διεξήγαγαν πειράματα με ένα ηλεκτρικό κύκλωμα στα οποία επέδειξαν τόσο το κβαντομηχανικό φαινόμενο σήραγγας όσο και την κβάντωσης της ενέργειας σε ένα αρκετά μεγάλο και χειροπιαστό σύστημα. Η κβαντομηχανική επιτρέπει σε ένα σωματίδιο να κινείται κατευθείαν μέσα από ένα φράγμα, διαμέσου του φαινομένου σήραγγας. Όταν όμως εμπλέκεται μεγάλος αριθμός σωματιδίων, τα κβαντομηχανικά φαινόμενα συνήθως γίνονται αμελητέα. Τα πειράματα των βραβευμένων απέδειξαν ότι οι κβαντομηχανικές ιδιότητες μπορούν να εκδηλωθούν σε μακροσκοπική κλίμακα. John Clarke, Michel H. Devoret και John M. Martinis Το 1984 και το 1985, οι John Clarke , Michel H. Devoret και John M. Martinis διεξήγαγαν μια σειρά πειραμάτων με ένα ηλεκτρονικό κύκλωμα κατασκευασμένο από υπεραγωγούς, οι οποίοι άγουν το ρεύμα χωρίς να εμφανίζουν ηλεκτρική αντίσταση. Στο κύκλωμα, τα υπεραγώγιμα στοιχεία διαχωρίζονταν από ένα λεπτό στρώμα μονωτικού υλικού, μια διάταξη γνωστή ως επαφή Josephson. Βελτιώνοντας και μετρώντας τις διάφορες ιδιότητες του κυκλώματός τους, κατάφεραν να ελέγξουν και να εξερευνήσουν τα φαινόμενα που προέκυπταν όταν διοχέτευαν ρεύμα σε αυτό. Συνολικά, τα φορτισμένα σωματίδια που κινούνταν στον υπεραγωγό αποτελούσαν ένα σύστημα που συμπεριφερόταν σαν να ήταν ένα ενιαίο σωματίδιο που καταλάμβανε ολόκληρο το κύκλωμα. Αυτό το μακροσκοπικό- σαν σωματίδιο – σύστημα βρίσκεται αρχικά σε μια κατάσταση στην οποία το ρεύμα ρέει χωρίς τάση. Το σύστημα είναι παγιδευμένο σ’ αυτήν την κατάσταση, σαν να βρίσκεται πίσω από ένα εμπόδιο που δεν μπορεί να διασχίσει. Στο πείραμα, το σύστημα δείχνει τον κβαντικό του χαρακτήρα καταφέρνοντας να ξεφύγει από την κατάσταση μηδενικής τάσης μέσω σήραγγας. Η αλλαγή της κατάστασής του ανιχνεύεται μέσω της εμφάνισης μιας τάσης. Οι βραβευθέντες κατάφεραν επίσης να αποδείξουν ότι το σύστημα συμπεριφέρεται με τον τρόπο που προβλέπεται από την κβαντομηχανική – είναι κβαντισμένο, που σημαίνει ότι απορροφά ή εκπέμπει μόνο συγκεκριμένα ποσά ενέργειας. «Είναι υπέροχο που μπορούμε να γιορτάσουμε το γεγονός ότι η κβαντομηχανική, παρότι συμπληρώνει έναν αιώνα, συνεχίζει να μας εκπλήσσει. Είναι επίσης εξαιρετικά χρήσιμη, δεδομένου ότι αποτελεί τη βάση κάθε ψηφιακής τεχνολογίας», δήλωσε ο Olle Eriksson, Πρόεδρος της Επιτροπής Νόμπελ Φυσικής. Τα τρανζίστορ στα μικροτσίπ υπολογιστών είναι ένα παράδειγμα της καθιερωμένης κβαντικής τεχνολογίας που μας περιβάλλει. Το φετινό βραβείο Νόμπελ Φυσική ανοίγει δρόμους για την ανάπτυξη της επόμενης γενιάς κβαντικής τεχνολογίας, που περιλαμβάνει την κβαντική κρυπτογραφία, τους κβαντικούς υπολογιστές και τους κβαντικούς αισθητήρες. διαβάστε περισσότερες λεπτομέρειες: 1. Popular science background: Quantum properties on a human scale (pdf) 2. Scientific background to the Nobel Prize in Physics 2025 (pdf)

Σήμερα η Γη θα ζήσει μία από τις μικρότερες ημέρες της ιστορίας της

Ηανθρωπότητα αναμένεται να ζήσει σήμερα μία από τις πιο σύντομες ημέρες που έχουν καταγραφεί ποτέ, καθώς η Γη θα ολοκληρώσει μια πλήρη περιστροφή της ελαφρώς γρηγορότερα από το σύνηθες. Η περιστροφή θα διαρκέσει μόλις 1,34 χιλιοστά του δευτερολέπτου λιγότερο από τις 24 ώρες. Η χρονική αυτή διαφορά δεν θα γίνει προφανώς αισθητή, ωστόσο πρόκειται για μια αινιγματική τάση στην περιστροφική συμπεριφορά της Γης που εκτυλίσσεται τα τελευταία χρόνια. σήμερα-η-γη-θα-ζήσει-μία-από-τις-μικρότε-563586073 Aστρικό εκκολαπτήριο στην «κοσμική αυλή» της Γης Αν συνεχιστεί, ίσως χρειαστεί να αφαιρεθεί ένα δευτερόλεπτο από τα ατομικά ρολόγια γύρω στο 2029 – ένα λεγόμενο αρνητικό εμβόλιμο δευτερόλεπτο (negative leap second), κάτι το το οποίο δεν έχει συμβεί ποτέ ξανά στο παρελθόν. Η ταχύτητα περιστροφής της Γης δεν είναι σταθερή. Πριν από χιλιετίες, η ημέρα ήταν πολύ μικρότερη από τις 24 ώρες -ή τα 86.400 δευτερόλεπτα- που έχουν παγιωθεί σήμερα. Σύμφωνα με μια μελέτη του 2023, η ημέρα στη Γη διαρκούσε περίπου 19 ώρες σε ένα σημαντικό μέρος της πρώιμης ιστορίας της Γης, λόγω της ισορροπίας μεταξύ των ηλιακών ατμοσφαιρικών παλιρροιών και των σεληνιακών ωκεάνιων παλιρροιών. Ωστόσο, με την πάροδο του βαθέος χρόνου, η ημέρα στη Γη σταθερά μεγάλωσε. Η βασική αιτία ήταν η παλιρροϊκή τριβή της Σελήνης – που προκαλείται από την κίνηση των ωκεανών και των θαλασσών λόγω των παλιρροϊκών δυνάμεων, και έχει ως αποτέλεσμα την επιβράδυνση της περιστροφής της Γης και την απομάκρυνση της Σελήνης. Από το 1973, οπότε ξεκίνησαν οι καταγραφές με την εφεύρεση του ατομικού ρολογιού, έως το 2020, η μικρότερη ημέρα που έχει καταγραφεί ποτέ ήταν 1,05 χιλιοστά του δευτερολέπτου μικρότερη από 24 ώρες, σύμφωνα με το Timeanddate.com. Αλλά από το 2020 και μετά, η Γη έχει καταρρίψει πολλάκις τα ρεκόρ ταχύτητάς της. Η συντομότερη ημέρα που μετρήθηκε ποτέ σημειώθηκε στις 5 Ιουλίου 2024, όταν η περιστροφή της Γης ολοκληρώθηκε 1,66 χιλιοστά του δευτερολέπτου ταχύτερα από το συνηθισμένο. σήμερα-η-γη-θα-ζήσει-μία-από-τις-μικρότε-563470144 Η Γη τη νύχτα από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό Ως προς το 2025, οι επιστήμονες προέβλεψαν ότι η 9η Ιουλίου, η 22η Ιουλίου και η 5η Αυγούστου θα είναι ενδεχομένως οι μικρότερες ημέρες του έτους. Ωστόσο, τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι η 10η Ιουλίου πήρε την πρωτιά ως η μικρότερη ημέρα μέχρι στιγμής για το 2025, με χρόνο 1,36 χιλιοστά του δευτερολέπτου λιγότερο από 24 ώρες. Σήμερα, 22 Ιουλίου, η Γη αναμένεται να ολοκληρώσει την περιστροφή της 1,34 χιλιοστά του δευτερολέπτου νωρίτερα. Αν οι επιστημονικές προβλέψεις επιβεβαιωθούν, η 5η Αυγούστου θα είναι περίπου 1,25 χιλιοστά του δευτερολέπτου μικρότερη από το συνηθισμένο, δηλαδή κατά σειρά τρίτη μικρότερη μετά την 9η Ιουλίου και την 22α Ιουλίου. Πώς επηρεάζουν οι χρονικές αποκλίσεις την τεχνολογία Σύμφωνα με τους ειδικούς, μακροπρόθεσμα, οι αποκλίσεις αυτές μπορούν θα μπορούσαν να επηρεάσουν τους υπολογιστές, τους δορυφόρους και τις τηλεπικοινωνίες, γι’ αυτό και ακόμη και οι μικρότερες χρονικές αποκλίσεις παρακολουθούνται με ατομικά ρολόγια. σήμερα-η-γη-θα-ζήσει-μία-από-τις-μικρότε-563399080 Κοσμικό «ημερολόγιο» του 2025 – Οι εκλείψεις, το σέλας και οι υπερπανσέληνοι Μάλιστα, κάποιοι κάνουν λόγο για σενάριο απειλής παρόμοιο με το περιβόητο πρόβλημα Y2K (σ.σ.: που προέκυψε επειδή πολλοί παλιοί υπολογιστές χρησιμοποιούσαν μόνο δύο ψηφία για την καταγραφή ενός έτους (π.χ., «98» αντί για «1998», κάτι που αδυνατούσε να χειριστεί ημερομηνίες μετά το 2000), το οποίο απείλησε να σταματήσει τον σύγχρονο πολιτισμό. Πηγή: Space.com, CNN